02.11.2017

Fitochemikalia - roślinne kosmetyki

 

Fitochemikalia – zielone kosmetyki

             Nadmierne przebywanie na słońcu oraz wpływ pozostałych czynników środowiskowych z pewnością działają na naszą skórę niekorzystnie. Choroby i zaburzenia skóry wywoływane przez przewlekłą ekspozycję na promieniowanie UV powodują nadmierną indukcję stanu zapalnego, stresu oksydacyjnego oraz uszkodzeń na poziomie DNA komórkowego. Skóra jednak posiada skomplikowany system radzący sobie ze stresem oksydacyjnym wywołanym przez UV. Nadmierne  obciążenie jej zdolności antyoksydacyjnych powoduje jednak przedwczesne starzenie, zmarszczki, ciemne przebarwienia czy suchość skóry.  Nasilona oksydacja może wywołać immunosupresję a także doprowadzać do raka skóry i czerniaka.


            Wśród naturalnych składników roślin jest wiele takich, które mogą odwrócić, spowolnić lub zahamować skutki tych szkodliwych zdarzeń [1]. Fitochemikalia czyli aktywne związki chemiczne zawarte w produktach pochodzenia naturalnego, głównie roślinnego, mogą być użyteczne dla zachowania ogólnej homeostazy. Istnieje ponad 1000 znanych fitochemikaliów. Między innymi są to likopeny pomidorów, izoflawony soji i flawonoidy w owocach [5].  Przykładowo likopen został opisany jako związek wyczerpany najszybciej w badanej skórze po napromieniowaniu promieniowaniem UV.  Zatem likopen może odgrywać  istototną dla skóry rolę ochronną [7].  Również miód czyli produkt powstający „pomiędzy” rośliną a pszczołą, został uznany za produkt fitochemiczny, posiadający aktywność immunomodulującą w procesie gojenia ran i uszkodzeń skóry [5].  Naukowcy twierdzą iż wiele fitochemikaliów w tym polifenoli ( często również zawartych w suplementach) ma działanie fotoprotekcyjne [1].

Polifenole

              Polifenole kojarzą nam się głównie z winogronami, jednak występują naturalnie w bardzo wielu produktach roślinnych. Polifenole to owoce, warzywa, nasiona, kwiaty i…kora. Ważnymi ich źródłami są więc cebula, kakao, jabłka i czerwone wino. Również owoce cytrusowe, jagody, wiśnie, i soja są ich dobrym źródłem [1]. Ekstrakt z truskawki bogaty w polifenole jest  również dobrym źródłem polifenoli skutecznym w ochronie skórnych fibroblastów [9].  Większość naturalnych polifenoli to barwniki. Głównie żółty, czerwony i fioletowy co daje im zdolność do absorbowania promieniowania i jednocześnie ochrony skóry [1]. Zawartość polifenoli w roślinach może wzrastać w warunkach stresowych np. pod wpływem  infekcji przez patogeny i pasożyty lub pod wpływem nasilonego promieniowania UV, zanieczyszczenia powietrza lub niskich czy bardzo wysokich temperatur [8]. Stosowanie ich w pożywieniu oraz miejscowo w postaci kosmetyków działa jak naturalny filtr przeciwsłoneczny działający jednocześnie przeciwzapalnie i redukująco stres antyoksydacyjny i uszkodzenia DNA [1].

Zielona herbata i winogrona

                W laboratorium Dr. Katyar przeprowadzono szerokie badania nad wpływem polifenoli, zwłaszcza polifenoli z zielonej herbaty.  Potwierdziły one mechanizmy naprawcze, przeciwzapalne i chemoprewencyjne na uszkodzenia DNA wywołane przez UVB w skórze [1]. Wykazano również, że polifenole z zielonej herbaty mają na skórę działanie antynowotworowe. Ich działanie anty- inwazyjne na komórki czerniaka prawdopodobnie  jest podobne do proantocyjanidyn nasion winogron [6]. Bioaktywne związki zawarte w winogronach wykazują działanie przeciwzapalne, przeciwalergiczne i przeciwstarzeniowe. Taka aktywność biologiczna wynika z głównie z tego, że zawarte w winorośli polifenole, takie jak rozweratrol,  procyjanidy i flawonoidy mają silną aktywność antyrodnikową [8]. Biodostepność i metabolizm polifenoli roślinnych dostarczanych w pożywieniu mogą mieć istotne znaczenie na ich skuteczność. Warto więc zadbać o różnorodność poszczególnych produktów roślinnych w codziennej diecie. W przypadku stosowania polifenoli w kremach czy koncentratach antyoksydacyjnych ich penetracja jest ograniczona. Warto wybierać lekkie serum i emulsje w rozpuszczalnikach organicznych [1].

Fitochemikalia kakaowe

           Kakao - wielokrotnie zbadano i udokumentowano jego właściwości zdrowotne. Wiele badań łączy spożycie kakao i czekolady z mniejszym ryzykiem występowania chorób przewlekłych wynikającym z ich właściwości przeciwutleniających i przeciwzapalnych.  Kakao okazuje się być kolejnym składnikiem fotoprotekcyjnym zarówno w żywności jak i w stosowaniu zewnętrznym na skórę. Działanie to opiera się na obniżaniu cytokin prozapalnych i ich dalszych szlaków biochemicznych. Uważa się też , Lee i in.[2], że zawartość fenolowa i flawonoidowa oraz całkowite zdolności antyoksydacyjne są w kakao znacznie wyższe niż w innej żywności bogatych w fitochemikalia. Spożywanie kakao zwiększa przepływ krwi w skórze, podnosi fotoprotekcję i poprawia ogólny stan skóry [2,3]. Polifenole kakaowe biorą czynny udział w procesach antyoksydacyjnych, hamują enzymy uczestniczące w produkcji reaktywnych form tlenu (ROS). Co więcej, wykazano, ze w flawanach kakaowych zwiększa się obronność przeciwutleniaczy przez nadekspresję  genów zaangażowanych w reakcje obronne. Badania In vivo na ludzkiej skórze wykazały  także silne działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne i chemoprewencyjne [2]. Ponadto stwierdzono, że dieta zawierająca 10% kakao, bogate w błonnik i polifenole, może korzystnie zmienić stan odporności jelitowej oraz skład mikrobioty [4].. W badaniach Heinricha i in. po długotrwałym stosowaniu napoju kakaowego bogatego w flawanole stwierdzono również zwiększony przepływ krwi oraz wzrost nasycenia  skóry tlenem a także  poprawę jej gęstości, wzrost nawodnienia warstwy rogowej, zmniejszenie utraty wody oraz szorstkości naskórka. W nielicznych badaniach ex vivo wykazano, że miejscowe stosowanie polifenoli kakaowych spowodowało wzrost glikozaminoglikanów oraz poprawiło strukturę kolagenu typu I, III i IV. Kakao jest więc składnikiem promującym zdrowie skóry zarówno dostarczane w pożywieniu jak i stosowane jako składnik kosmetyków [3].

Truskawkowe polifenole

                   Największy wpływ na znaczące działanie przeciwutleniające truskawek mają zawarte w nich związki biologicznie czynne takie jak witamina C, beta karoten oraz polifenole ( kwasy fenolowe, flawonoidy, ligniny i taniny). W badaniach oceniających właściwości ochronne ekstraktu truskawkowego na żywotność komórek, stężenie ROS oraz peroksydację lipidów wykazano że truskawki (w badaniu tym odmiana Sveva) mają wysoką zdolność antyoksydacyjną, a także istotną zawartość witamin i antocyjaniny, co powoduje działanie ochronne na komórki skóry przed skutkami stresu oksydacyjnego. W badaniu tym wyciąg z truskawek zmniejszał uszkodzenia wywołane stresem oksydacyjnym, zwiększał poziom wewnątrzkomórkowego stężenia ROS. Skuteczny był również w ochronie lipidów, DNA i ochronnej funkcji mitochondriów [9]. 

Dieta kosmetyczna

Podsumowując ten krótki  przegląd  fitochemikaliów i ich źródeł pamiętajmy o bogactwie kolorów na naszych talerzach. Tylko dieta bogata w różnorodne składniki może zapewnić zdrowie skóry i całego organizmu. A w kosmetykach warto wnikliwie doszukiwać się skłądników aktywnych o działaniu fotoprotekcyjnym i antyoksydacyjnym. Dla tych co wolą eko kosmetykę, polecam maski skomponowane z naturalnych, świeżych, wymienionych wyżej składników. Podczas ich produkcji należy pamiętać o rozdrobnieniu, zmieleniu  lub zmiażdżeniu surowców ( np. winogrona, cebula). Wyciskając soki "rozrywamy" włókna uwalniając substancje czynne, które zarówno w spożyciu  jak i w użyciu zewnętrznym na skórę zostaną lepiej wykorzystane przez nasz organizm do budowy i funkcjonowania.

 

 

Autor:

Katarzyna Bołądź

 

 

Źródła:

  1. Nichols JA, Katiyar SK.  Skin photoprotection by natural polyphenols: anti-inflammatory, antioxidant and DNA repair mechanisms. Arch Dermatol Res. 2010 Mar;302(2):71-83
  2. Scapagnini G, Davinelli S, Di Renzo L, De Lorenzo A, Olarte HH, Micali G, Cicero AF, Gonzalez S. Cocoa bioactive compounds: significance and potential for the maintenance of skin health. Nutrients. 2014 Aug 11;6(8):3202-13.
  3. Williams S1Tamburic SLally C. Eating chocolate can significantly protect the skin from UV light. J Cosmet Dermatol. 2009 Sep;8(3):169-73.
  4. Massot-Cladera M i in. Impact of cocoa polyphenol extracts on the immune system and microbiota in two strains of young rats. Br J Nutr. 2014 Dec 28;112(12):1944-54.
  5. Salcido, Richard MD, Ed. Owoce, jagody i orzechy: Fitochemikalia w leczeniu ran. Postępy w pielęgnacji skóry i ran: lipiec 2014 - tom 27 - numer 7 - str. 296
  6. Jones V, Katiyar SK. Emerging phytochemicals for prevention of melanoma invasion. Cancer Lett. 2013 Jul 28;335(2):251-8
  7. Ascenso A, Pedrosa T, Pinho S, Pinho F, de Oliveira JM, Cabral Marques H, Oliveira H, Simões S, Santos C. The Effect of Lycopene Preexposure on UV-B-Irradiated Human Keratinocytes. Oxid Med Cell Longev. 2016:8214631.
  8. Anioł P. Aktywność biologiczna i farmakologiczna wyciągu nasion winorośli właściwej. Dermatologia estetyczna. 2016; 4-5:262-270.
  9. Giampieri FAlvarez-Suarez JMMazzoni LForbes-Hernandez TYGasparrini MGonzàlez-Paramàs AMSantos-Buelga CQuiles JLBompadre SMezzetti BBattino M. Polyphenol-rich strawberry extract protects human dermal fibroblasts against hydrogen peroxide oxidative damage and improves mitochondrial functionality. Molecules. 2014 Jun 11;19(6):7798-816.
  10. Li C, Huang WY, Wang XN, Liu WX. Oxygen radical absorbance capacity of different varieties of strawberry and the antioxidantstability in storage. Molecules. 2013 Jan 25;18(2):1528-39. 

Prześlij komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Pola wymagane, są oznaczone symbolem *

Instagram